به گزارش خبرگزاری سلامت، اگر نگاهی به کتاب ماندگار «قانون» بیندازیم، میبینیم که ابنسینا حدود هزار سال پیش، از چیزی حرف میزد که امروز ما بیش از هر چیزی به آن نیاز داریم: «درک بدن». او به ما یاد میدهد که سلامتی، لزوماً در قفسه داروخانهها و میان قرصهای رنگارنگ نیست؛ بلکه ریشه در همان عادتهای ساده و کوچک روزانهی ما دارد. در واقع، او میگوید اگر بخواهیم سالم بمانیم، باید قبل از هر چیز، به سبک زندگیمان نگاه کنیم.
شاید بزرگترین پیام ابنسینا برای دنیای مدرن، نه در پیچیدگی داروهایش، بلکه در نگاه ساده و عمیق او به «پیشگیری» نهفته باشد. او در کتاب قانون، بیش از آنکه درگیر درمان بیماریهای سخت و طاقتفرسا باشد، تمام تمرکزش را بر حفظ «تعادل» در بدن گذاشته است. او معتقد بود اگر تعادل بدن حفظ شود، بیماری راهی به درون ما نخواهد یافت.
جالب اینجاست که این نگاه هزارساله، امروز با جدیدترین مفاهیم پزشکی مدرن همسو شده است. آنچه ابنسینا سالها پیش به عنوان حفظ تعادل مطرح میکرد، امروزه در دنیای علم با نام «پزشکی سبکمحور» شناخته میشود؛ یعنی همان مسیری که در آن، تمرکز از «درمان درد» به سمت «ساختن یک سبک زندگی سالم» تغییر کرده است.
چرا ریتم زندگی ما به هم ریخته است؟
ابنسینا معتقد بود بدن انسان یک «ساعت زیستی» دقیق دارد. در دنیای امروز، ما با نورهای آبی گوشی، شبزندهداری و خوردن ناهماهنگ با ساعت بیولوژیک بدن، این ساعت را مختل کردهایم. حکیم معتقد بود که «خواب بموقع» نه یک کار عادی، که اصلیترین فرآیند ترمیم بدن است. او به صراحت میگوید که بدن در ساعات مشخصی از شب، مشغول سمزدایی و بازسازی بافتهای آسیبدیده است. وقتی ما این فرصت را از بدن میگیریم، در واقع در حال تخریب سیستم دفاعی خودمان هستیم.
جادوی حرکت و مدیریت خستگی
یکی از نکات کلیدی ابنسینا، دستکم گرفتن «سکون» است. او میگوید: «هر کس که مدام مینشیند و حرکتی نمیکند، بدنش زودتر از آنچه فکرش را بکند، فرسوده میشود.» از نظر او، ورزشهای ملایم مثل پیادهروی نه برای کاهش وزن، که برای به گردش درآوردن «اخلاط» و دفع انرژیهای راکد بدن ضروری است. او توصیه میکند که نباید صبر کنیم تا خستگی تمام وجودمان را بگیرد و بعد استراحت کنیم؛ بلکه باید در فواصل کوتاه، به بدن فرصت بازگشت به تعادل بدهیم.
وقتی ذهن، «معده» را به درد میآورد
ارتباط میان ذهن و جسم در مکتب ابنسینا، بسیار عمیقتر از تصورات معمول است. او به خوبی میدانست که «خشم» حرارت بدن را بالا میبرد و «اندوه» آن را سرد و سست میکند. امروزه علم ثابت کرده که بسیاری از دردهای معده، تنشهای عصبی و حتی دردهای مفصلی ریشه در «ذهن ناآرام» دارند. ابنسینا پیشنهاد میکرد که برای سلامت جسم، باید ابتدا محیط روانی زندگی را مدیریت کرد. شنیدن موسیقی، معاشرت با دوستان خوشمشرب و حتی تماشای مناظر طبیعی، برای او بخشی از «نسخههای درمانی» بودند، نه تفریحات حاشیهای.
تغذیه؛ جایگزین داروخانه
ابنسینا در مبحث تغذیه، یک اصل طلایی داشت: «غذا باید داروی شما باشد». برخلاف رژیمهای امروزی که اغلب بر حذف کامل گروههای غذایی تمرکز دارند، او بر «تنوع فصلی» تأکید داشت. او معتقد بود بدن انسان باید با تغییر فصل، تغییر رژیم دهد؛ مثلاً در تابستان به سمت مواد غذایی خنککننده و مرطوب برود و در زمستان غذاهای گرمتر. این یعنی استفاده از محصولات محلی و فصلی؛ همان چیزی که امروزه متخصصان تغذیه برای داشتن یک سیستم ایمنی قوی، بر آن تأکید دارند. او معتقد بود خوردن غذاهای ناسازگار با فصل یا مزاج، مانند ریختن بنزین بر روی آتش بیماری است.
پرهیز از «پرخوری عصبی»
ابنسینا بر اهمیت «هضم» تأکید ویژهای داشت و معتقد بود بزرگترین دشمن سلامت، پرخوری نیست، بلکه «خوردن پیش از هضم وعده قبلی» است. در زندگی مدرن، ما عادت کردهایم که بدون احساس گرسنگی واقعی و فقط از روی عادت یا اضطراب، دست به خوردن بزنیم. او پیشنهاد میکرد که همیشه باید قبل از رسیدن به سیری کامل، دست از غذا کشید تا دستگاه گوارش بتواند با آرامش کارش را انجام دهد.
بازگشت به «پزشک درون»
تجلیل از پزشکان، تنها تکریم طبابت نیست، بلکه احترام به تلاشی است که برای حفظ «حیات» انجام میشود. شاید بهترین روش برای بزرگداشت روز پزشک و یاد حکیم بزرگ ایران، این باشد که یاد بگیریم «مسئولیتپذیرتر» باشیم. ما در برابر بدنی که سالها قرار است همراه ما باشد، مسئولیم.
روز پزشک بهانه خوبی است که یک بار از خود بپرسیم: آیا به بدنمان به اندازه یک دوست عزیز اهمیت میدهیم؟ شاید نیاز نباشد برای تغییر حالمان به سراغ داروهای گرانقیمت برویم؛ گاهی پاسخ در یک پیادهروی ساده در وقت غروب، یک خواب منظم شبانه و کمی آرامش ذهنی نهفته است. حکیم ابنسینا راه را نشان داده؛ تنها کافی است که ما نیز کمی با «قوانین طبیعت» آشتی کنیم و به جای فشار آوردن به بدن، به صدای درونیاش گوش دهیم.
منبع
