به گزارش خبرگزاری سلامت، مراسم رونمایی از طرح سنجش ملی سلامت روان امروز با حضور احمد میدری وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، علی ربیعی دستیار رئیس جمهور در امور اجتماعی، حمید پورشریفی رئیس انجمن روانشناسی کشور و علیرضا آقا یوسفی رئیس سازمان نظام روانشناسی و مشاوره کشور برگزار شد.
احمد میدری در آیین رونمایی از طرح ملی سنجش سلامت روان با اشاره به نقش علم روانشناسی در زندگی فردی و اجتماعی اظهار کرد: تجربه جنگها و شرایط غیرعادی نشان داده است که روانشناسی میتواند در انتخاب نیروهای مناسب، حفظ امنیت روانی جامعه و تقویت روابط اجتماعی نقشی تعیینکننده داشته باشد.
وی افزود: انسانها در شرایط خاص رفتارهای متفاوتی از خود نشان میدهند و علم روانشناسی کمک کرده است تا شناخت دقیقتری از رفتار انسان حاصل شود و برای موقعیتهای دشوار، راهکارهای مؤثرتری طراحی شود.
میدری با اشاره به تجربه کشورها در شرایط بحرانی تأکید کرد: انتخاب نیروها تنها بر اساس توانایی فیزیکی یا تحصیلی کافی نیست، بلکه ویژگیهای شخصیتی، شجاعت، توان تصمیمگیری و مقاومت روانی نیز از معیارهای مهم به شمار میرود.
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی خاطرنشان کرد: جامعه باید بپذیرد که مراجعه به روانشناس نشانه بیماری یا ضعف نیست، بلکه امری طبیعی و ضروری در زندگی انسان است. حتی افراد عادی نیز در مواجهه با موقعیتهای استثنایی ممکن است نیازمند کمک تخصصی باشند.
وی بر اهمیت تابآوری فردی و اجتماعی تأکید کرد و گفت: افزایش تابآوری موجب میشود مردم در برابر فشارها و شرایط غیرمنتظره عملکرد بهتری داشته باشند و کمتر دچار آشفتگی شوند.
به گزارش ایسنا، سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی در این مراسم از آغاز اجرای طرح ملی سنجش سلامت روان خبر داد و گفت: در روزهای اخیر تمرکز بر ترومای پس از جنگ به یکی از اولویتهای اصلی سازمانها و نهادهای مختلف کشور تبدیل شده است. جنگ با وجود همه تلخیها و تاریکیهایی که به همراه داشت، فرصتهایی نیز ایجاد کرد و موجب شد دستگاههای مختلف با همافزایی و همکاری گسترده وارد میدان شوند و مدیریت مناسبی بر شرایط حاکم شود.
وی افزود: امروز شاهد وضعیتی کمنظیر هستیم بهگونهای که بسیاری از قواعد شناختهشده جامعهشناسی جنگها در مورد ایران بهصورت معکوس عمل کرده است. در واقع مردم ایران در برابر قدرتمندترین قدرتهای جهان، عظمت و انسجامی تاریخی خلق کردند و اکنون در دوره پساجنگ وظیفه همه دستگاهها این است که مسئولیت خود را در قبال مردم به بهترین شکل ممکن انجام دهند.
حسینی با اشاره به آغاز رسمی طرح ملی سنجش سلامت روان که فاز نخست این طرح قرار است از اول تا ۳۱ خرداد ۱۴۰۵ اجرایی شود اظهار کرد: جنگ عمیقترین بحرانی است که جامعه بشری را درگیر میکند و شدیدترین اثرات خود را بر ابعاد روانی انسانها بر جای میگذارد. پیامدهای روانشناختی و اجتماعی جنگ معمولاً در دوره پساجنگ با گستردگی و عمق بیشتری آشکار میشوند و اگر مداخلات حرفهای و بهموقع انجام نشود این آثار میتوانند به اختلالات مزمن تبدیل شوند در ساختار شخصیتی افراد نفوذ کنند، روند بهبود را دشوارتر سازند و هزینههای درمانی و اجتماعی را افزایش دهند.
وی تأکید کرد: سازمانهای مسئول باید در نخستین هفتهها و بهویژه در ماه نخست پس از جنگ وارد عمل شوند چون این دوره بهترین زمان برای کاهش آثار تروما و جلوگیری از مزمن شدن آسیبهای روانی است. هدف ما در این طرح، غربالگری، شناسایی و ارائه خدمات سریع و هدفمند به افراد در معرض آسیب است تا بتوانیم از بروز و تشدید مشکلات روانی و اجتماعی در سطح فردی، خانوادگی و اجتماعی پیشگیری کنیم.
نتایج دو پیمایش ملی درباره آثار روانی جنگ
حسینی با اشاره به دو پیمایش ملی انجامشده در دوران پساجنگ گفت: در کنار تمام دشواریها دو مطالعه ملی با هدف بررسی آثار روانی و اجتماعی جنگ بر گروههای مختلف جامعه اجرا شد.
وی درباره نخستین پیمایش که در حوزه سالمندان انجام شد، گفت: در این مطالعه، ۲ هزار و ۵۰۰ سالمند مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد مهمترین پیامدهای جنگ برای سالمندان، استرس، اضطراب، ترس، نگرانی، دلهره و افسردگی بوده است بهگونهای که این مشکلات حتی دو برابر بیش از مسائل اقتصادی برای آنان اهمیت داشته است. ۷۰ درصد سالمندان اعلام کردند اضطراب ناشی از جنگ بر آنان تأثیر گذاشته و شدت یافته است، ۴۸ درصد کاهش کیفیت خواب را تجربه کردهاند و ۷۸ درصد نیز از کاهش احساس امنیت در محل زندگی خود خبر دادهاند.
حسینی افزود: بررسیها نشان داد اضطراب در دهکهای سوم تا هفتم بیشتر بوده و احساس ناامنی و افت کیفیت خواب در دهکهای اول تا سوم نمود بیشتری داشته است همچنین زنان سالمند تنها بیشترین آسیبپذیری را در این حوزه داشتهاند.
رئیس سازمان بهزیستی کشور درباره دومین پیمایش ملی گفت: این مطالعه بر جامعه هدف سازمان بهزیستی شامل افراد دارای معلولیت، زنان سرپرست خانوار، کودکان تحت حمایت و افراد دارای اعتیاد انجام شد. نتایج نشان داد حدود ۷۰ درصد این افراد با افزایش اضطراب مواجه بودهاند که بیشترین میزان آن در میان زنان سرپرست خانوار مشاهده شد همچنین حدود ۵۰ درصد جامعه هدف کاهش احساس امنیت را گزارش کردند این یافتهها نشان میدهد غربالگری و مداخله بههنگام در حوزه سلامت روان و اجتماعی پس از جنگ یک ضرورت انکارناپذیر است.
همکاری بیندستگاهی برای درمان رایگان
حسینی با اشاره به دیدگاههای جامعهشناختی درباره جنگ گفت: به تعبیر ساچمن جنگ نوعی تاریکی است اما یکی از ویژگیهای آن این است که سازمانها از قواعد خشک بروکراتیک عبور میکنند ما این تجربه را در کشور مشاهده کردیم و دستگاههایی همچون جمعیت هلال احمر، وزارت بهداشت، کمیته امداد و سایر نهادها پذیرفتهاند که پس از غربالگری و ارجاع در طرح ملی سنجش سلامت روان، خدمات درمانی رایگان به افراد نیازمند ارائه کنند. همچنین سه هزار مرکز مشاوره در سراسر کشور با اختصاص ۱۰۰ میلیارد تومان یارانه برگ مشاوره، خدمات تخصصی لازم را به افراد ارجاعشده ارائه خواهند داد.
رئیس سازمان بهزیستی کشور درباره فرآیند مداخله در این طرح گفت: پس از شناسایی افراد، کسانی که در سطوح کمخطر و متوسط قرار میگیرند، بستههای آموزشی و برنامههای آنلاین برای مدیریت استرس، افزایش تابآوری و ارتقای سلامت روان دریافت میکنند افراد پرخطر نیز برای دریافت مداخلات حرفهای و تخصصی به دستگاهها و مراکز تخصصی ارجاع میشوند تا از مزمن شدن ترومای روانی و اجتماعی ناشی از جنگ جلوگیری شود.
ارسال پیامک به تمام افراد بالای ۱۸ سال
حسینی اعلام کرد: همزمان با رونمایی از طرح ملی سنجش سلامت روان، پرسشنامههای عمومی و تخصصی آثار روانی جنگ در اختیار مردم قرار گرفته است و برای تمامی افراد بالای ۱۸ سال کشور پیامک حاوی لینک ورود به سامانه و تکمیل پرسشنامه ارسال خواهد شد در حقیقت این طرح بهصورت غربالگری سراسری برای تمامی افراد بالای ۱۸ سال کشور اجرا میشود.
وی افزود: در این طرح دو پرسشنامه استاندارد مورد استفاده قرار میگیرد. نخست، پرسشنامه اولیه برای شناسایی نشانگان روانی ناشی از جنگ است افرادی که در این مرحله نمرات بالاتری کسب کنند به این معناست که آثار روانی و هیجانی جنگ در آنان بیشتر بوده است. در مرحله دوم، پرسشنامه تخصصیتری در اختیار این افراد قرار میگیرد که شدت آسیبهای روانی و اجتماعی را بهطور دقیقتر ارزیابی میکند.
حسینی با اشاره به پیشبینی نظام ارجاع در این طرح گفت: پس از تکمیل پرسشنامهها و تحلیل نتایج، افراد بر اساس گروه هدف خود به دستگاههای ذیربط معرفی میشوند به عنوان مثال افراد نیازمند خدمات درمانی به مراکز وزارت بهداشت، دانشآموزان و معلمان به وزارت آموزش و پرورش، دانشجویان و اعضای هیئت علمی به وزارت علوم، خانوادههای معظم شهدا به بنیاد شهید و امور ایثارگران و مددجویان تحت پوشش کمیته امداد به این نهاد ارجاع خواهند شد.
رئیس سازمان بهزیستی کشور ادامه داد: سازمان بهزیستی نیز با بهرهگیری از ظرفیت ۳ هزار و ۵۰۰ مرکز مشاوره در سراسر کشور، خدمات تخصصی مورد نیاز را ارائه خواهد کرد برای این منظور یاریبرگ مشاوره پیشبینی شده است تا خدمات مشاوره و درمانی پس از غربالگری در تمامی سطوح بهصورت رایگان در اختیار افراد قرار گیرد.
وی خاطرنشان کرد: دانشجویان دانشگاه فرهنگیان، معلمان و والدین دانشآموزان نیز در زمره گروههای مشمول این طرح قرار دارند و جامعه هدف آن تمامی افراد بالای ۱۸ سال کشور را دربر میگیرد.
حسینی درباره میزان اعتبار و دقت ابزارهای مورد استفاده در این طرح نیز گفت: هر دو پرسشنامه مورد استفاده، استانداردهای بینالمللی دارند و بارها در کشورهای مختلف و در شرایط جنگی به کار گرفته شدهاند. خطاهای احتمالی این ابزارها در مطالعات متعدد بررسی و اصلاح شده و در حال حاضر از معتبرترین و استانداردترین پرسشنامههای موجود در جهان برای سنجش آثار روانی بحرانها به شمار میروند.
منبع
