به گزارش خبرگزاری سلامت، محمدرضا ظفرقندی در «گزارش به مردم درباره عملکرد دو ساله دولت»، افزود: از ابتدای فعالیت دولت چهاردهم، تقریبا بهصورت مستمر با شرایط بحرانی مواجه بودیم؛ از ترور شهید اسماعیل هنیه و حوادث لبنان گرفته تا انفجار پیجرها و بیسیمها که شمار زیادی مجروح بر جای گذاشت و در ادامه نیز جنگ ۱۲ روزه و سایر حوادث و بحرانها، از جمله اتفاقات دیماه، جنگ ۴۰ روزه و تشییع رهبر شهید انقلاب، مجموعهای از ماموریتهای فوقالعاده را برای حوزه سلامت ایجاد کرد.
وزیر بهداشت با بیان اینکه در چنین شرایطی آمادگی و سازماندهی نظام سلامت اهمیت ویژهای داشت، ادامه داد: دانشگاههای علوم پزشکی باید برای مواجهه با این شرایط، مانورهای مختلف برگزار میکردند، آمادگی خود را افزایش میدادند و تجهیزات مورد نیاز را تأمین میکردند.
ظفرقندی تصریح کرد: در شرایط جنگی، میزان نیاز به اقلامی مانند سرم، خون و تجهیزات پزشکی افزایش پیدا میکند و در عین حال، پراکندگی نیازهای سلامت نیز تغییر مییابد. برای نمونه، در جریان جنگ شاهد بودیم که حدود ۸ تا ۱۰ میلیون نفر از تهران به شهرهای دیگر مهاجرت کردند و این جابهجایی جمعیت، نیازهای جدیدی را در شهرهای مقصد ایجاد کرد.
وی افزود: این افراد در شهرهای مقصد نیز نیازهای درمانی و بهداشتی داشتند؛ از شیرخشک گرفته تا خدمات دیالیز و سایر خدمات پزشکی. بنابراین، لازم بود امکانات و تجهیزات مورد نیاز متناسب با افزایش جمعیت در این مناطق تأمین شود.
وزیر بهداشت خاطرنشان کرد: با سازماندهی انجامشده، در اکثر موارد و در همه بحرانها، اقدامات لازم در فاصله زمانی ۲۴ تا ۴۸ ساعت انجام شد تا مردمی که به دلیل شرایط جنگی و بحرانی به شهرهای دیگر مهاجرت کرده بودند، با کمبود خدمات و امکانات سلامت مواجه نشوند.
وی تاکید کرد: این دو ماموریت اصلی، یعنی پیشبرد برنامههای دولت و اهداف قانون برنامه از یک سو و مدیریت شرایط فوقالعاده و بحرانهای ناشی از جنگ از سوی دیگر، در این مدت بهطور جدی در وزارت بهداشت دنبال شد.
ظفرقندی با اشاره به اینکه مدیریت بحرانهای ناشی از جنگ نیازمند دانش تخصصی، سازماندهی دقیق و برنامهریزی از پیش تعیینشده است، گفت: در حوزه مدیریت بحران، پدیدهای به نام «مدیریت انبوه مصدومان» وجود دارد که به شرایطی اطلاق میشود که تعداد زیادی مجروح بهطور همزمان در یک حادثه ایجاد میشوند.
وی افزود: در چنین شرایطی، نحوه مدیریت و سازماندهی باید از قبل مشخص شده باشد؛ یعنی باید بدانیم در صورت وقوع یک حادثه و ایجاد تعداد زیادی مجروح، نقش اورژانس، نیروهای امدادی و بیمارستانها چیست و مصدومان چگونه و به کدام مراکز درمانی منتقل شوند.
وزیر بهداشت ادامه داد: ممکن است ظرفیت یک بیمارستان برای پذیرش و درمان همه مجروحان کافی نباشد؛ بنابراین از قبل باید بیمارستان معین، شهرستان معین و حتی استان معین مشخص شده باشد و فرآیند تریاژ و انتقال مصدومان نیز بر اساس یک برنامه مشخص انجام شود.
ظفرقندی با بیان اینکه این سازوکار در حوادث مختلف بهصورت عملیاتی اجرا شده است، اظهار کرد: در جریان حوادثی که طی این مدت رخ داد، دهها بار این فرآیندها اجرا و هماهنگیهای لازم انجام شد. برای نمونه، در جنگ اخیر، زمانی که بیمارستان اندیمشک مورد تهاجم قرار گرفت و آسیب دید، از قبل مشخص بود که مصدومان باید به بیمارستان دزفول منتقل شوند و اگر ظرفیت دزفول پاسخگوی نیاز نبود، انتقال بیماران به اهواز انجام شود.
وی تاکید کرد: این فرآیندها باید بهصورت لحظهای رصد و مدیریت شود و یکی از مأموریتهای اصلی ما در این ایام نیز همین بود.
وزیر بهداشت گفت: در کنار سفرهای استانی و حضور میدانی، در مرکز عملیات اورژانس (EOC) و بخش نظارت و مانیتورینگ اورژانس مستقر میشدیم و وضعیت را بهصورت مستمر رصد میکردیم و با برقراری تماس و انجام هماهنگیهای لازم با مراکز و مسئولان مربوط، روند انتقال و درمان مصدومان را پیگیری میکردیم.
تیم ملی سلامت در صحنه بحران ایستاد
وزیر بهداشت با اشاره به نقش مرکز نظارت و مانیتورینگ اورژانس در مدیریت این شرایط، بیان کرد: در این مدت، علاوه بر سفرهای استانی و بازدید از مراکز درمانی، از طریق مرکز عملیات اورژانس، وضعیت مراکز و مجروحان با تماس، هماهنگی و پیگیری مستمر دنبال میشد.
وی همچنین بر ضرورت پیشبینی تجهیزات پیش از وقوع بحران تأکید کرد و گفت: در جنگ ۱۲ روزه، احتمال بحران پیشبینی شده بود و ۱۰ میلیون لیتر سرم از ترکیه از قبل وارد کشور شده بود.
ظفرقندی با اشاره به اهمیت ذخیره خون در شرایط جنگی، توضیح داد: بهطور معمول ذخیره خون کشور باید چهار روز باشد، اما در اوج جنگ ۴۰ روزه، در حدود ۲۸ یا ۲۹ اسفند، ذخیره خون به ۱۲ روز رسیده بود که حاصل همیاری مردم و مدیریت سازمان انتقال خون بود و اکنون نیز ذخیره خون حدود ۱۰ روز است.
درمان رایگان ۶۶ هزار مجروح در بحرانهای اخیر
وزیر بهداشت با اشاره به عملکرد نظام سلامت در بحرانهای اخیر، اعلام کرد: از ابتدای جنگ ۱۲ روزه تا امروز، در مجموع این دورههای بحرانی، ۶۶ هزار مجروح در نظام سلامت درمان شدهاند و تمام این درمانها رایگان بوده است.
وی این عملکرد را نشانه تابآوری نظام سلامت دانست و گفت: «تیم ملی سلامت» آمادگی و رفتار حرفهای خود را در این شرایط نشان داد و هرجا کمبودی وجود داشت، پزشکان و پرستاران از جان، وقت و انرژی خود مایه گذاشتند.
ظفرقندی با اشاره به بازدیدهای خود از بیمارستانها ادامه داد: در برخی موارد همکاران سه روز پشت سر هم کشیک داده و با مجروحان کار کرده بودند و این کار، بسیار طاقتفرساست.
وی تأکید کرد: از پایینترین سطح کارکنان بیمارستان، از جمله نگهبان، تا بهترین متخصصان، همه در صحنه حضور داشتند و درمان و مدیریت بحران توسط مجموعه نظام سلامت انجام شد.
پساجنگ و ضرورت توجه به آسیبهای روانی
ظفرقندی با اشاره به مرحله پساجنگ، یکی از مسائل مهم را آسیبهای روانی ناشی از بحران دانست و گفت: در شهرهایی مانند میناب، سوگ گسترده، خشم، افسردگی و اضطراب در جامعه ایجاد شده و نباید نسبت به این آسیبها بیتوجه بود.
وی افزود: سازماندهی لازم برای رسیدگی به این مسائل در حال انجام است و تیمهای بهداشت روان برای رسیدگی به این آسیبها فعالیت میکنند.
کمبود دارو کمتر از پیش از جنگ است
وزیر بهداشت درباره وضعیت دارو و تجهیزات پزشکی پس از بحرانهای اخیر، با تصحیح این تصور که کشور با کمبود گسترده دارو مواجه است، اظهار کرد: داروها در چند گروه شامل داروهای حیاتی، اساسی، بیمارستانی و داروهایی که ممکن است طی یک تا سه ماه با کمبود مواجه شوند، دستهبندی میشوند.
وی با تأکید بر اینکه کمبود داروهای اساسی و حیاتی امروز کمتر از پیش از جنگ است، گفت: مسئله اصلی، هزینه تهیه دارو و مواد اولیه و تأثیر افزایش هزینههای تولید و حملونقل بر قیمت تمامشده است
تخریب کارخانههای داروسازی و افزایش هزینه مواد اولیه
ظفرقندی با اشاره به تخریب ۱۶ کارخانه داروسازی در جریان جنگ، توضیح داد: بخشی از مواد اولیه دارویی و تجهیزات جانبی از صنایع پتروشیمی تأمین میشود و با تخریب کارخانههای پتروشیمی، هزینه مواد اولیه نیز افزایش یافته است.
وی با اشاره به نمونه کیسه سرم، افزود: ماده اولیه پلیپروپیلن این کیسهها از پتروشیمی تأمین میشود و قیمت آن از حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار تومان در سال گذشته به حدود ۴۵۰ هزار تومان رسیده است.
وزیر بهداشت همچنین افزایش هزینه حملونقل را از عوامل مؤثر بر قیمت دارو دانست و گفت: بخشی از مواد اولیه از طریق دریا و بخشی از طریق هوا وارد میشد، اما با محدود شدن مسیر دریایی و افزایش هزینه پروازها، هزینه حملونقل مواد اولیه نیز چند برابر شد؛ بهگونهای که هزینه حمل برخی مواد از حدود دو دلار به حدود ۲۰ دلار در هر کیلو رسید.
دکتر ظفرقندی با اشاره به گفتوگوی خود با رئیسجمهور درباره افزایش قیمت دارو، روایت کرد: وقتی درباره افزایش قیمتها با دکتر پزشکیان صحبت شد، رئیسجمهور پرسید آیا بهتر است دارو نباشد یا گران شود؟
وی ادامه داد: پاسخ من این بود که حالت سوم بهتر است؛ دارو وجود داشته باشد، قیمت آن واقعی باشد و بیمه آن را پوشش دهد.
وزیر بهداشت تأکید کرد: اگر پوشش بیمهای بتواند افزایش قیمت دارو را تأمین کند، فشار پرداخت از جیب مردم افزایش پیدا نمیکند و تلاش وزارت بهداشت نیز این است که بیمهها نقش خود را بهتر از گذشته ایفا کنند.
پیگیری رئیسجمهور برای مسائل سلامت
ظفرقندی با اشاره به پیگیریهای خود با مجلس و رئیسجمهور برای تقویت پوشش بیمهای، گفت: در این زمینه با رئیس مجلس و رئیس کمیسیون بهداشت مجلس مکاتبه شده و موضوع بارها با رئیسجمهور نیز پیگیری شده است.
وی درباره شناخت پزشکیان از حوزه سلامت اظهار کرد: رئیسجمهور اشراف کامل دارد؛ چراکه سالها در ردههای مختلف از سپاه بهداشت پیش از انقلاب تا ریاست دانشگاه، معاونت وزیر، وزارت و نمایندگی مجلس فعالیت کرده است.
وزیر بهداشت با تأکید بر اینکه در تعامل با پزشکیان برای طرح مسائل سلامت نیاز به توضیح و قانع کردن وجود نداشته است، گفت: «طرح مسئله مساوی بود با اینکه آن مسئله پیگیری شود.»
ظفرقندی با اشاره به پیگیری مستمر رئیسجمهور در جریان بحرانها بیان کرد: در دوران جنگ، پزشکیان بارها تماس میگرفت و درباره وضعیت مجروحان، پزشکی خانواده و نظام ارجاع سؤال میکرد.
وی این رفتار را بخشی از ویژگی اخلاقی و معرفتی رئیسجمهور دانست و افزود: حتی وقتی قرار بود برای دیدن مجروحان به بیمارستان امام حسین برویم، رئیسجمهور زودتر از دیگران راه میافتاد و برای دیدن مجروحان به بیمارستان میرفت.
عدالت در سلامت یعنی دسترسی برابر به درمان
وزیر بهداشت عدالت در سلامت را برخورداری دورافتادهترین و نیازمندترین افراد کشور از خدمات مناسب بهداشتی و درمانی تعریف کرد و گفت: عدالت در سلامت یعنی عدالت در دسترسی و هزینه و اینکه درمان و بهداشت افراد بدون تحمیل هزینه غیرقابل تحمل تأمین شود.
ظفرقندی با اشاره به تجربه کشورهای مختلف در اجرای نظام پزشکی خانواده، اظهار کرد: بیش از ۱۰۰ کشور دنیا نظامی به نام پزشکی خانواده دارند، اما در ایران با وجود تأکید چهار یا پنج برنامه پنجساله، این طرح بهصورت کامل عملیاتی نشده بود.
پزشکی خانواده؛ تغییر ریل در نظام سلامت
وی با اشاره به اقدامات دولت چهاردهم، اجرای پزشکی خانواده را یک «تغییر ریل» و نیازمند ایجاد فرهنگ جدید دانست و گفت: برای اجرای آن فقط وزارت بهداشت کافی نیست و استاندار، فرماندار و همه دستگاهها باید برای این تغییر ریل همکاری کنند.
وزیر بهداشت اعلام کرد: این طرح اکنون در ۶۴ شهر و شهرستان کشور در حال اجراست.
وی با تشریح فرآیند پزشکی خانواده گفت: در این نظام، بیمار روستایی ابتدا به پزشک خانواده مراجعه میکند و اگر مشکل ساده باشد همانجا درمان و دارو تجویز میشود؛ چهار ویزیت نخست رایگان است و پس از آن نیز میزان فرانشیز ۱۵ درصد خواهد بود.
هزینه بستری در نظام ارجاع صفر است
ظفرقندی ادامه داد: اگر بیمار نیازمند مراجعه به متخصص باشد، پزشک خانواده او را از طریق نظام سلامت الکترونیک به سطح دوم ارجاع میدهد و در صورت نیاز به بستری، بیمار وارد سطح سوم میشود.
وی با تأکید بر یکی از مزایای مهم این نظام گفت: «هزینه بستری در نظام ارجاع صفر است» و تمام هزینه بستری را بیمه تقبل میکند.
وزیر بهداشت همچنین تأکید کرد که ورود مردم به این مسیر اجباری نیست و افراد میتوانند در صورت تمایل از مسیر عادی نیز خدمات درمانی دریافت کنند، اما در صورت استفاده از نظام ارجاع، هزینههای کمتر و تکریم بیشتر برای بیمار فراهم میشود.
دیپلماسی سلامت بدون محدودیت
ظفرقندی در بخش دیگری از این گفتوگو، دیپلماسی سلامت و علم را برای حرکت رشتههای پزشکی و پرستاری در لبه علم ضروری دانست و گفت: برای حفظ کیفیت و پیشرفت علمی، چارهای جز برقراری روابط علمی بینالمللی وجود ندارد.
وی بر ضرورت رفتوآمد علمی دستیاران، فارغالتحصیلان و استادان جوان، برگزاری دورههای آموزشی و کنگرههای بینالمللی تأکید کرد و گفت: دیپلماسی علم محدودیت ندارد و نباید محدودیت داشته باشد.
وزیر بهداشت هشدار داد که بسیاری از محدودیتها در دیپلماسی علمی با «انگ» متوقف میشود و این مسئله میتواند کشور را از پیشرفت علمی محروم کند.
منبع
