به گزارش خبرگزاری سلامت، قباد مرادی روز یکشنبه در نشست خبری به مناسبت آغاز سال تحصیلی که در وزارت بهداشت برگزار شد، افزود: چند موضوع پس از بازگشایی مدارس اهمیت دارد که یکی از موارد، بیماریهای تنفسی است. معمولا در فصل پاییز، عفونتهای تنفسی مانند آنفلوآنزا بروز پیدا کرده و شرایط اقلیمی برای تکثیر و انتشار آنها بیشتر میشود؛ علاوه بر این، وقتی گروه زیادی در یک مکان حضور دارند، احتمال انتقال بیماری نیز بیشتر میشود اما با رعایت چند نکته اساسی، دانش آموزان سالمتر خواهند ماند و به آموزش نیز آسیب وارد نخواهد شد.
وی ادامه داد: بهترین کار در شرایط فعلی، رعایت تهویه مناسب در مدارس، آموزش به بچهها برای رعایت آداب بهداشت تنفسی و بهداشت دست و نفرستادن کودک مبتلا به عفونت تنفسی به مدرسه است. کودکی که احتمال بیماری او وجود دارد، نباید تحت فشار قرار بگیرد که به مدرسه برود. البته همه باید به یک باور برسیم که آموزش فقط خواندن کتاب نیست؛ بلکه گاهی آموزش به معنی تعامل افراد با یکدیگر در مدرسه است که از لحاظ رفتار اجتماعی نیز اهمیت دارد. اگر با هر اتفاقی بخواهیم بچهها را از رفتن به مدرسه محروم کنیم، به دانش آموزان آسیب وارد میشود و به خصوص این موضوع را دقیقا در دوران کرونا دیدیم.
مدارس در زمینه مصرف بی رویه آنتی بیوتیک به دانش آموزان آموزش بدهند
مرادی گفت: مصرف بی رویه آنتی بیوتیک برای هر گلودرد یا علائم عفونت، بسیار غلط است و این موضوع با روند حاضر، چند سال دیگر منجر به این میشود که هیچ دارویی برای کنترل سادهترین عفونتها نخواهیم داشت. امیدواریم آموزش و پرورش در این زمینه آموزشهایی به دانش آموزان و والدین آنها ارائه کند. زیرا خانوادهها گاهی دارو را از داروخانه تهیه میکنند و البته وزارت بهداشت به دنبال این است که تهیه آنتی بیوتیکها به این سادگی انجام نشود.
وی ادامه داد: مدارس میتوانند با ارائه آموزشهایی به دانش آموزان در این زمینه کمک کنند.
مرادی بیان کرد: سال گذشته یک موج آنفلوآنزا داشتیم و کودکان درگیر شده بودند و وضعیت شیوع، شهر به شهر کنترل میشد و به محض اینکه نیاز به محدودیت وجود داشت، این کار انجام میشد و شرایط کنترل شد.
وی افزود: بیماری سیاه سرفه از دو سال پیش در دنیا در حال افزایش است؛ این بیماری واکسن دارد، ولی مهمترین توصیه این است که اگر واکسیناسیون بچهها کامل شود، خطر چندانی در این زمینه وجود نخواهد داشت.
رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت گفت: همچنین باید به بیماریهای منتقله از آب و غذا نیز توجه کنیم که با رعایت مسائل بهداشتی، خطرهای این بیماریها نیز کاهش پیدا میکند. شستوشوی دستها قبل و بعد از خوردن غذا و سرویس بهداشتی، مصرف غذای سالم نیز کمک کننده است.
بیماریابی برای شپش سر، انجام میشود
مرادی در پاسخ به سوالی درباره غربالگری بیماریهایی مانند شپش سر در مدارس اظهار کرد: معمولا بیماریهایی مانند شپش سر در مدارس شیوع پیدا میکند و از گذشته انگهایی درباره این بیماریها شکل میگرفت. بروز این بیماری به معنی این نیست که افراد سطح بهداشت پایینی دارند، گاهی حتی در هتلها نیز این بیماری مشاهده شده است. درمان این بیماری بسیار ساده است. از مدارس توقع میرود که با مراقبان سلامت همکاری کنند. گاهی امکان دارد در صورت فراخوان یا نیاز مدارس یا هشدار خانوادهها، این همکاری انجام شود.
وی ادامه داد: معمولا بیماریابی انجام میشود و اگر هشداری داده شود، افراد مبتلا پیدا شده و درمان میشوند. ولی انتقال این بیماری بین دانش آموزان و به خصوص دختران، به راحتی اتفاق میافتد. معمولا کارشناسان سلامت مستقر در بیمارستانها به محض دریافت گزارش، بیماریابی و درمان انجام میشود.
ارائه خدمات درمان و پیشگیری از هاری به حدود ۱۸۰ هزار نفر در ۵ ماهه اول امسال
رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت در پاسخ به سوالی درباره بیماری هاری بیان کرد: بیماری هاری ریشه کن نشده و تنها بیماری که در دنیا ریشه کن شده، بیماری آبله است. معمولا از واژه حذف استفاده میشود؛ در همه قارههای دنیا، بیماری هاری گزارش میشود و در برخی کشورها به هدف حذف هاری رسیدهاند. یعنی اینکه هیچ مورد مرگ انسانی ناشی از حیوان گزیدگی نداشته باشیم؛ اما متاسفانه در سالهای گذشته در ایران داشتیم.
وی ادامه داد: سال گذشته به ۴۴۰ هزار فرد دچار حیوان گزیدگی، خدمات مربوط به درمان و پیشگیری از بیماری هاری ارائه شد و در ۵ ماهه اول امسال، این عدد به حدود ۱۸۰ هزار نفر رسیده است. گفته میشود بین کسانی که خدمات درمان و پیشگیری از هاری را دریافت میکنند، بین ۹۹ تا ۱۰۰ درصد از این بیماری پیشگیری میشود.
مرادی گفت: درباره کودکی که به دلیل ابتلا به هاری فوت کرد، سه نوبت واکسن و سرم را دریافت کرده بود؛ گزارشها را بررسی کردیم. این موضوع در تبریز رخ داد که همکاران دانشگاه علوم پزشکی تبریز به دقت موضوع را بررسی کرده و تمام جزییات مورد بررسی قرار میگیرد تا ببینیم قصوری در این زمینه رخ داده یا خیر.
مهمترین مشکل هاری در کشور ما، معضل سگهای ولگرد است
وی افزود: کشورهای پیشرفته به نوعی توانستهاند هاری را کنترل کنند؛ مهمترین مشکل ما، سگهای ولگرد است، در دنیا تلاش شده مشکل سگهای ولگرد حل شود. در کشور ما نه برای سگهای دارای صاحب، برنامهای وجود دارد و نه اینکه به موضوع سگهای ولگرد توجهی میشود و تبدیل به معضل شده است. درباره گربه نیز همین موضوع وجود دارد و عدد گزشهای سالانه به ۴۴۰ هزار نفر رسیده است.
مرادی بیان کرد: سگهایی که صاحب دارند باید مکلف شوند که سگها را علیه هاری، واکسینه کنند. همچنین سگهای ولگرد یا باید عقیم شده یا در یک مکان جمع شوند. در طول ۳۰ سال گذشته، این مشکل تاکنون حل نشده و سازمانهای مسئول باید این مشکل را حل کنند.
در صورت نیاز، پروتکلهای عفونتهای تنفسی مدارس به روز میشوند
رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت در پاسخ به سوالی درباره ارائه پروتکلها به مدارس درباره بیماریهایی مانند آنفلوآنزا اظهار کرد: روال سالهای قبل این طور بوده که بخش سلامت و جمعیت خانواده، متولی ارتباط به آموزش و پرورش بوده و پروتکلها را سالیانه مینویسد و به روز میکند؛ سال گذشته این پروتکل را به خصوص در زمینه عفونتهای تنفسی نوشتیم و اگر امسال نیاز به روز رسانی باشد، حتما انجام خواهد شد. ارتباط خوبی با آموزش و پرورش وجود دارد و مشکلی در این زمینه وجود ندارد.
معمولا تزریق واکسن آنفلوآنزا به سالمندان دارای بیماری زمینهای توصیه میشود
مرادی در پاسخ به سوالی درباره واکسن آنفلوآنزا برای دانش آموزان گفت: در همه دنیا تاکید میشود که گروههای پرخطر مانند سالمندان یا افرادی که بیماری زمینهای و خطرناکی دارند، این واکسن را تزریق کنند. افرادی که در موجهای آنفلوآنزای معمول در بیمارستانها مشاهده میکنیم، معمولا از همین گروهها هستند. این طور تاکید میشود که افراد سالمندی که بیماری زمینهای دارند یا افرادی که در سایر گروههای سنی، بیماری زمینهای دارند و مادران باردار، واکسن آنفلوآنزا تزریق کنند. در کشور ما نیز از طرف کودکان استقبال کمتری برای تزریق واکسن آنفلوآنزا وجود داشته است.
وی ادامه داد: بهمن ماه ۱۴۰۴ برای واردات واکسن آنفلوآنزای امسال قرارداد بسته شده و سازمان غذا و دارو بسیار در این زمینه تلاش کرده است. البته مسئولان مربوطه اعلام کردهاند که مقداری واکسن آنفلوآنزا وارد خواهد شد و گروههای پرخطر پوشش داده میشوند.
حیوانات خانگی مستعد ابتلا به بیماریها هستند
رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت درباره بیماریهای مشترک حیوان و انسان اظهار کرد: حیوانات خانگی نیز مستعد ابتلا به بیماریها هستند و امکان ابتلای انسان به این بیماریها وجود دارد.
این دو بیماری در مدارس جدی گرفته شود
مرادی در پاسخ به سوالی درباره بیماریهایی که در مدارس باید جدی گرفته شود، بیان کرد: دو دسته بیماری در مدارس باید جدی گرفته شود؛ عفونتهای تنفسی از جمله این موارد است. به ویژه آنفلوآنزا و سرماخوردگی که باید احتیاطها برای آن رعایت شود. مورد دوم، بیماری منتقله از طریق آب و غذا است که باید شرایط بهداشتی مناسبی برای پیشگیری از این بیماریها رعایت شود.
کرونا تبدیل به بیماری بومی شده است
وی در پاسخ به سوالی درباره بیماری ناشی از ابتلا به ویروس کرونا اظهار کرد: کرونا مانند آنفلوآنزا یک بیماری بومی شده است؛ پس از بروز موجهای کرونا در گذشته، دیگر این بیماری، بومی شده است. افراد در حال حاضر امکان ابتلا به سرما خوردگی و آنفلوآنزا را دارند و ابتلا به کرونا نیز همین طور است. سال گذشته در اواخر مرداد ماه، حدود ۱۰ درصد تست مثبت کرونا داشتیم. در دنیا نیز این بیماری در حال چرخش است. به دلیل ایمنی ایجاد شده و سازگاری با انسان، مرگ و میر با آن شدت، بروز پیدا نمیکند. البته هر آن امکان جهش این ویروس و خطرناک شدن وجود دارد. البته رصدها و توالی یابی انجام میشود که اگر تغییر خطرناکی در ویروس کرونا وجود داشته باشد، تصمیمگیری میشود.
روند تغییر کرونا و آنفلوآنزا رصد و گزارش میشوند
مرادی در پاسخ به سوالی درباره توجه و رصد بیماریهایی مانند آنفلوآنزا و کرونا بیان کرد: اصطلاحی پس از کرونا شکل گرفت با عنوان پاندمی ایکس؛ یعنی امکان دارد پاندمی دیگری مانند کرونا در دنیا رخ بدهد. در دنیا گفته میشود دو عامل عفونی بیش از بقیه میتواند جهش پیدا کرده و منجر به شکلگیری پاندمی ایکس شود. این موارد شامل کرونا و آنفلوآنزا است. به همین دلیل، در خیلی از کشورهای دنیا، روند تغییر این دو بیماری بیش از سایر بیماریها مورد توجه قرار میگیرد.
وی ادامه داد: تغییر ویروسها به خصوص درباره آنفلوآنزا و کرونا اتفاق میافتد، اما در نظام سیستماتیک باید این تغییرها رصد شده و گزارش شوند.
بیشترین راه انتقال ایدز از طریق جنسی است
مرادی درباره بیماری ایدز گفت: اگر اچ آی وی یا ایدز یک شاخص در نظر گرفته شود که راه انتقال آن در گذشته از طریق اعتیاد و تزریق بود، اما در حال حاضر بیشترین راه انتقال این بیماری از طریق جنسی است.
ضد واکسنها به معضل تبدیل شدهاند
رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت در پاسخ به سوالی درباره نگرانی از گروههای ضد واکسن گفت: ایران جزو کشورهایی بوده که به دلیل پوشش بالای واکسیناسیون معروف بوده و به خوبی کار شده است؛ در ۳۰ سال گذشته شاید یک مورد کزاز مشاهده نشده باشد. از سال ۱۳۷۸ به بعد شاید فلج اطفال مشاهده نشده باشد و این یعنی واکسیناسیون به خوبی کار کرده است. تا حدود ۳ سال پیش جزو معدود کشورهایی بودیم که بیشترین پوشش واکسیناسیون را داشتیم. پس از کرونا، گروههای ضد واکسن تبدیل به معضل شدهاند و روز به روز باعث نگرانی میشوند.
وی ادامه داد: در برخی شهرها، افرادی علیه واکسیناسیون تلاش میکنند. رسانهها باید با واکسن ستیزی مبارزه کنند. هرکسی که با واکسن مبارزه میکند، حتی پایگاه اجتماعی خود را زیر سوال میبرد. برخی خود را منسوب به بخشهایی میدانند.
افزایش اعتبار برنامه شیر مدارس در سال جاری
«احمد اسماعیل زاده» مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نیز در این نشست بیان کرد: امسال ۲.۵ برابر اعتبار سالهای قبل برای برنامه شیر مدارس اختصاص یافته است؛ اسم این برنامه از شیر مدرسه به تغذیه رایگان مدارس تغییر پیدا کرده و در نتیجه در کنار شیر، میتوانیم از سایر اقلام غذایی برای تغذیه دانش آموزان استفاده کنیم.
اجرای برنامه مکملیاری برای دانش آموزان
اسماعیل زاده اظهار کرد: یکی از برنامههای دیگر، مکملیاری است؛ اگر دانش آموزانی از طریق غذا نمیتواند مواد غذایی مورد نیاز را دریافت کند، میتواند از طریق مکملیاری، مواد غذایی مورد نیاز برای رشد را دریافت کند. در مدارس دخترانه نیز برنامه مکملیاری آهن اجرا میشود.
کوتاه قدی در کودکان کمتر از ۵ سال حدود ۵ درصد است
اسماعیل زاده در پاسخ به سوالی درباره کوتاه قدی دانش آموزان بیان کرد: آخرین آمار کوتاه قدی در کل کشور حدود ۵ درصد در کودکان کمتر از ۵ سال است. این آمار در استانهای مختلف، متفاوت است. در استانهای کم برخوردار، آمار بیشتر است. در این زمینه مباحث ژنتیک، تغذیه، خواب، بلوغ زودرس موثر هستند.
وی ادامه داد: یکی از اهداف طرح امنیت کودکان همین است که مواد مغذی برای رشد کودکان تامین شود. برنامه مکمل یاری نیز با ویتامین” د ” برای بالای ۱۲ سال برای همین منظور اجرا میشود. برای کودکان ۲ تا ۱۲ هیچ برنامهای در مکمل یاری کشوری وجود ندارد. یکی از ایدههایی که اساتید دانشگاه ارائه کردهاند، مکمل یاری با زینک برای این گروه سنی است. قرار است برنامهای به صورت آزمایشی در دو استان در این زمینه اجرا شود. کمبود روی یا زینک یکی از مشکلات شایع در کشور است و ایران جزو اولین کشوری محسوب میشود که کمبود زینک در آن گزارش شده است. این برنامه هنوز به مرحله مطالعاتی نرسیده و نتایج آن گزارش نشده است.
توجه به سلامت روان در مباحث تغذیهای دانش آموزان
مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در پاسخ به سوالی درباره پیوست سلامت روان برای برنامههای تغذیهای بیان کرد: در دستورالعملهای تغذیهای مدارس، هم موارد آموزشی قید شده و هم دستورالعملهای نظارتی وجود دارد. در بخش آموزشهای تغذیهای به خانوادهها، بحثهایی درباره سلامت روان وجود دارد.
وی ادامه داد: از سالهای گذشته بحث افسردگی و اضطراب و استرس و راهکارهای تغذیه برای مقابله با آن به مباحث آموزشی اضافه شده است.
اسماعیل زاده در پاسخ به سوالی درباره سوء تغذیه دانش آموزان اظهار کرد: فقر و عوامل اقتصادی ارتباط تنگاتنگی با وضعیت تغذیه دارد و هرچقدر آمار افراد حاضر در دهکهای پایین بیشتر شود، انتظار سوء تغذیه نیز وجود دارد. بر اساس آخرین آمارها در سال ۱۳۹۶، آمار سوء تغذیه به معنی کم وزنی حدود ۵ درصد است. در حال حاضر آمار ملی جدید نداریم. البته از طریق سامانه سیب در مراکز بهداشتی، آمارهایی داریم که نمیتواند نمایانگر کل جامعه باشد و محدود به افرادی است که به مراکز بهداشت مراجعه کردهاند.
منبع
